Be ing’eyo ni tuo mar ng’ato en ang’o?

Jun 23, 2021

E kinde ma ng’ato pod ngima, thoth ng’ato biro bedo gi ranyisi mag tuo mar ng’ato, kendo nyithind ng’ato gin e arita maduong’ie moloyo. Le mag bungu miyo midhusino bedo mangima, omiyo kata kuom higni mathoth mag chanjo ma tiyo maber pok otieko midhusi. Ang’o ma en tuo mar ng’ol? Ang’o ma nyiso ni ng’ato nigi tuwo mar ng’ol? Ang’o momiyo iyudo tuwo mar ng’ol?

Ang’o ma en tuo mar ng’ol?

Tuwo mar ng’ut ng’ato en tuwo ma chal gi tuo mar ng’ut ng’ato kendo en tuwo ma ng’ato nyalo yudo ahinya e sistem mar ng’ut ng’ato. Bende, tuo mar ng’ut nyalo mako ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, ng’ombe madongo, kod ng’ombe madongo.

CDV Ag test 01

Ranyisi mag Tuwo mar Kanyo

Kinde mang’eny, guogi bedo gi pi ma rachar kendo ma ratong’ ma wuok e wang’gi kod umgi, ma nenore ka pi ma wuok e um nikech tuo mar ng’ich. Kata obedo ni ranyisi mokwongogi nyalo nenore ka gima ng’ato yudo ka en gi tuo mar ng’ut, to kuom adier gin ranyisi mag tuo marach ahinya. Ranyisi mamoko gin kaka:

• Bedo gi gombo mar chiemo

• rangi ma ratong'

• Diep

• Bedo gi pek mar yueyo

• Ranyisi mag sistem mar ng’ut ma diere kaka ng’ol, loko timbe, olo kod bedo ma ok nyalo tiyo maber

Ka ng’ato oyudo tuwo e yore mag yweyo, mano miyo nyithind ng’ombe ng’iyo kendo bedo gi tuwo mar ng’ut. Midhiero mag ich nyalo kelo ng’ol ma opong’ gi remo kata mucus-. Wang’ ma nigi tuo nyalo bedo gi ulcer kata kata bedo muofu, kendo dende (ahinya ahinya e ng’ut tiende) nyalo bedo mapek, ng’injo kendo wuok remo.

Gik ma kelo tuoche mag ng’ombe

Tuwo mar ng’ol nyalo landore ahinya kendo kinde ka kinde nyalo nego ng’ato. Virus no owuok e lak, gik ma wuok e yor yweyo, lach kod lak. Distemper landore e yo machal gi kaka midhusi mar ng’ich landore e kind ji: midhusi landore kokalo kuom ng’iyo kod ng’iyo, kata nyathi ng’ombe ng’iyo gik ma nigi tuo.

Ka ng’ato omedo ng’iyo gi guogi mamoko, mano biro medo bedo gi luoro. Nyithind ng’ombe ma inyiew e kar rito le kata duka mag le mag ot, thothne bedo gi tuoche, ahinya ahinya ka gin e kind juma 9 nyaka 12. Gineno ka gin gi ngima maber mokwongo, to bang’ yudo chanjo, gibiro bedo gi tuo dichiel e ot manyien ma gidak e iye. Kinde mang’eny, ng’ato nyalo ng’eyo ni en gi tuo kaluwore gi ranyisi mag tuo.

CDV Ag test 02

Kinde mar dongo mar tuo

Kinde ma distemper dongoe en kinde ma dwarore mondo ng’ato obed gi ranyisi mag tuo. E odiechienge ariyo bang’ ka ng’ato oyudo tuwono, midhusino landore e ng’ut ng’ato kod ng’ut ng’ato, kae to okalo e del duto nyaka e ng’ut ng’ato, e ng’ut ng’ato kod ng’ut mamoko.

E odiechienge abich, midhusi ne ochako ketho nyiriri marachar mag remo, kendo nyathi guokno ne obedo gi liet kuom odiechieng' achiel kata ariyo. Virus no omako tishu mopogore opogore mag del, ahinya ahinya sel ma oting’o kor ot, kaka gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo e del, wang’, yore mag yweyo, yore mag lak, kod yore mag ich. Virusno bende mako nyaro, adundo, ng’ut, obwongo kod ng’ut. Kido mar nyithind ng’ombe ma nigi tuwono luwore gi ka be teko mar ringregi mar geng’o tuoche nigi teko moromo.

Bang’ ndalo 9 nyaka 14 bang’ yudo tuwono, chiegni 75% mag guogi ma nigi teko mar geng’o tuo biro loyo tuwono. To nyithind ng’ombe ok nigi teko mar geng’o tuoche madongo, mano e momiyo chiegni 85% mag nyithind ng’ombe yudo midhusino e kinde ma ok oromo juma achiel kendo gibiro bedo gi tuwo mar ng’ol kendo githo e kind juma ariyo nyaka abich. Nyithind guogi madongo kod guogi madongo nigi mana thuolo mar yudo tuoche ma nyalo negogi ma romo 30%.

CDV Ag test 03

Thieth mar CDV

Nyithind ng’ombe ma nigi ranyisi mager ahinya, thothne tho ei juma adek mak mana ka gisedonjo e od thieth. Joma nigi guogi nyalo miyogi rito moko e ot.

Gwogi ma oyudo hinyruok inyalo miye yath ma kelo tuoche mondo oked kod tuoche ma sistem mar del mar geng’o tuoche odok piny. Injekson mag pi kod yath konyo e geng'o kach kod kawa mondo ogeng' bedo gi pi mang'eny e del. Bende, nyalo dwarore ni ng’ato otiyo gi yath ma geng’o tuoche mag ng’ol mondo ogeng’ ng’ol. Onge thieth ma ng’ato nyalo tiyogo kata ma tiyo kuom kinde malach-, kendo nyalo dwaro thieth ma dhi nyime nyaka kuom juma auchiel mondo olo tuo.

Nyathi ng’ato ka ng’ato dwoko e yo mopogore opogore sama omiye thieth. Kuom ji moko, ranyisi mag tuo biro bedo maber kae to gidok e chal ma ne gin-go chon. Kata obedo ni itiyogo gi thieth mager, penj laktar mari mar le sama iiko mar nego nyathi ng’ombe ma tuo kapok okawo okang’ ma nyalo ketho chunyi.

Gwogi ma oyudo tuwono e kinde ma gin nyithind guogi nyalo bedo gi tuwo mar ng’injo mar lak (ma en ng’injo matek moloyo e chogo mar gwogi, ma orumo ng’injo mar ng’injo, kendo ma rachar kaka cak.) Hypoplasia, ng’injo ma ok dong maber, kod ng’injo ma lak ng’injo kendo ma ng’injo. Kata guogi ma osechango bang’ bedo gi tuoche nyalo kelo hinyruok ma nyaka chieng’ e sistem mar ng’ut ma diere, ma nyalo miyo ng’ato obed gi tuwo mar ng’ol kata ng’ol. Kaluwore gi rieko ma laktar mar le chiwo, rit nyathini mar ng’ombe kuom miye chanjo kendo geng’ tudruok gi guogi mamoko ma pok omiye chanjo.

CDV Ag test 04

Ere kaka inyalo geng’o tuo mar ng’ol?

Nyaka chop sani, yo mayot kendo matiyo maber moloyo mar geng’o tuo mar ng’ut ng’ato en miyo nyathi ng’ombe mari chanjo. Chanjo mar ng’ol en achiel kuom chanjo ma DHPP oriw; weche ma kamago nyiso tuoche mag ng’ato, tuoche ma nyalo mako ng’ato (hepatitis ma nyalo mako ng’ato), tuoche ma nyalo mako ng’ato, kod tuoche ma nyalo mako ng’ato.

Kata ka ng’atno osebedo maber, midhusi pod nyalo landore kuom ndalo 90 kendo nyalo mako ng’atno mamoko ma nigi ngima maber. Nyaka oket gwogi ma tuo mabor gi le ma nigi ngima maber. Virusno nyalo dak kuom higni mang’eny ka en gi ng’ich, ka en gi ng’ich, kendo pod onyalo mako guogi. Kata kamano, ginyalo negi e piny ma liet kata ma ng’ich kata e gik mathoth ma nyalo nego gik moko kaka bleach ma itiyogo e ot.

Kapo ni igeno ni le mari tuo, luong laktar mari mar le mapiyo. Kuom weche ma tudruok gi ngima -, bed gadier ni idhi ir laktar mari mar le, nikech osenono le mari, ging’eyo historia mar ngima mar le mari, kendo gimiyo le mari rieko maberie moloyo.

Gik ma luwogi ma riwruok marwa oloso nyalo konyi ng’eyo mapiyo ka be nyathini nigi tuwo mar ng’ombe.