TeHV3 e Opuogni: Gima Itimogo Adier
May 29, 2026
Ji mang’eny ma rito winyo osewinjo wach mar TeHV3. Owinjore ka gima tek, to gima onyiso gadier en chandruok.
Ka odonjo e kwan mari, ok ibi wilgo.
Ok en koyo
Ji mang’eny timo richo ma kamano. Gineno ng’injo matin ma wuok e um, nyalo bedo ni wang’ moko opong’ gi pong’o, kendo giparo ni “tuwo mar muya.” Gik ma kelo tuoche, ng’adne, rito mondo ine.
Mano tiyo ne Mikoplasma. Ok otiyo maber ne TeHV3.
TeHV3 kelo ng’ol ma nyalo ketho dhok. Gik ma ng’we ng’ar e dhok kata e wi dhok. Bang’e, opuogno oweyo chiemo. Bang’e, ochako ng’injo. Bang’e, ibedo gi le ma osetho ei juma achiel, seche moko matin moloyo.
Kendo ka gik moko duto timore, virusno landore e gik moko duto ma ni e ot achiel.
Chandruok mar jogo ma ting'o gikmoko
Mae en ng’at ma mulo ji ma ok ng’iyo.
Opuog nyalo bedo gi tuo kuom dweche mang’eny kendo neno maber chuth. Chiemo, wuotho, timo gik moko kaka pile. To osebedo ka weyo virus. Iketo e grup mari ma nigi ngima maber, kendo bang’ juma adek, iyudo le ma tuo kuonde duto.
Mano e momiyo bedo e otanda ok en gima ng’ato nyalo yiero. Kata kamano, ji mang’eny pod weyo, kata gitimo juma ariyo kendo giluongo ni ber. Juma ariyo ok oromo. Dweche adek e gima dwarore gadier.
Ang'o momiyo PCR ok en duoko kinde duto
PCR en ranyisi mar mula. Ng’ato ka ng’ato ong’eyo mano. To mae e chandruok madier mar piny.
Inyalo ng’ado ng’ut ng’ato. Ioro sampolno e kar ranyisi. Irito. Odiechienge adek ka in gi luck, kinde mang’eny e juma achiel. E jumano, ng’at ma ne oyudre gi tuo mar HIV e odiechieng’ mokwongo nyalo chako ng’injo e odiechieng’ mar ang’wen. Kata ng’at ma tuo ma ne itiyo gi swab wuok e "matin" nyaka e "tho" ka igeno yudo duoko.
Ok awach ni PCR ok ber. Ok en kamano. Kata kamano ok okonyi ng’ado bura e saa auchiel otieno e odiechieng’ Jumapil ka ng’at ma ni e kwarantine neno ni en gi kiawa.
Pim mapiyo mar antijen
Nitie pim mar ng’ado ng’ato e yo ma ng’ato nyalo ng’eyogo TeHV3. Paro machal gi pim mapiyo mar COVID. Swab dhok, ikete e buffer, ikete e kaset, rito dakika apar.
Ok en gima ng’ato nyalo ng’eyo kaka PCR. Mano e adier ma adier. Kapo ni kwan mar virus ni piny, onyalo weyo.
To kuom ng’at ma tuo ahinya ma ng’ado virus mang’eny? Kinde mang’eny, oting’o gik moko. Kendo e chal ma kamano, dakika apar nigi konyruok mang’eny moloyo ndalo apar.
Kes madongo mag tiyo kodgi ma aseneno tiyo:
Joma osebiro manyien.Tem e odiechieng’ mokwongo kendo kendo e odiechieng’ mar 14. Ka owang’, leno ok dhi kamoro amora machiegni gi grup mari maduong’.
Nyarombo ma tuo e grup.Opuog achiel neno ni ok odhi kare. Ti gi penj mapiyo. Ka en gi tuo, riembo ot duto e kar kende mapiyo. Okidwar rito PCR mondo onyisi gima onego itim.
Kapok ochako tiyo kod yath ma kelo tuoche.Ok odwar miyo ng’ato yath ma nyalo nego tuoche ma kelo tuoche mag virus. Ka pim mar rapid ok onyiso ni kik iyud tuo, iwinjo maber ka ithiedho tuo mar Mycoplasma. Ka en gima ber, ok ibi ketho thuolo kuom yath ma ok bi konyi.
Gima dwarore ni ine
Okidwar mana ng’ado bura. Neno e dhok. Gima lich. Yar dhok kendo irang’ dhok kod lak. Ka ineno gik ma ratong’ ma ok ng’iyore, mano ok en tuo mar bakteria. Mano en midhusi mar herpes nyaka chop onyis ni ok en kamano.
Kendo, ranyisi ma bang’e. Wich ng’ich. Owuotho kaka ng’at ma omer. Mago gin ranyisi mag tuwo mar ng’ut. Ka ichopo okang’no, gik ma biro timore en marach ahinya.
Adier matin matek
Test mapiyo ma ok ber ok nyis ni "oler." Onyiso mana ni ok onego ogol gik mang’eny e kindeno adier.
Joma ting’o gik ma ok nenre gin adier. Stress kelo gik moko oko. Gik ma ji ng’iewo, piny ma ng’ich, kinde mag nyuolo nyithindo. Opuog ma yudo tuwono e kinde ng’ich nyalo yudo tuwono e kinde chwiri.
Kapo ni in gi ng’at ma onyiso ni in gi tuo mar HIV, leno en gima nyalo kelo hinyruok ne jomoko nyaka chieng’. Jomoko ritogi kaka le mag ot ma onge chwo. Mano ber. Kata kamano kik iketgi kendo gi grup moro.
Gima duong'
TeHV3 en achiel kuom midhusi ma ok beyo ma inyalo yudo gi winyo mag nam maduong’. Owuotho mapiyo, onego ng’ato matek, kendo olando kapok ineno ranyisi mag tuo.
PCR en yo maber mar ng’eyo ni ng’ato nigi tuwono. To e puoth-e ot ma iketoe, e kar resruok, e kar rito le-seche moko idwaro duoko e dakika, to ok ndalo. Mano e kama temo mapiyo mar antigen konyoe. Ok obi mako gik moko duto. Kata kamano, omako gik ma oromo mondo ogeng’ tuwo moro kapok owuok e lwet ng’ato.
Ket moko e lweti ka itiyo gi winyo. Ipuonjori kaka inyalo somo gik ma ondiki e wigi. Kendo nikech nyasaye, ket kwarantina maber.







